Is ChatGPT veilig op het werk? Zo voorkom je datalekken via AI-chatbots

Bijna de helft van de Nederlandse werknemers (49 procent) gebruikt weleens een privé-AI-account voor het werk, blijkt uit het onderzoek Alert Online 2026. Dat leidt tot datalekken: de Autoriteit Persoonsgegevens kreeg er in 2025 tientallen meldingen van. Is ChatGPT veilig op het werk? Met een zakelijk account en afspraken over wat je deelt wel.

Wat zijn de risico’s van ChatGPT op het werk?

De grootste risico’s ontstaan op het moment dat een medewerker gegevens in een prompt zet. Deze tabel koppelt elk risico aan een maatregel.

Daarnaast geeft een chatbot soms feitelijk onjuiste antwoorden. Controleer de output voordat je die naar een klant stuurt of er een besluit op baseert.

Welke versie van ChatGPT, Copilot of Gemini is veilig voor werkdata?

Het accounttype bepaalt wat de aanbieder met je invoer mag doen. Bij ChatGPT, Copilot en Gemini gelden voor zakelijke accounts andere afspraken dan voor persoonlijke accounts.

ChatGPT Plus en Pro zijn persoonlijke abonnementen. Wie ervoor betaalt, houdt dezelfde standaardinstelling voor modeltraining als een gratis gebruiker.

Een zakelijk account regelt wat de aanbieder met je gegevens doet. Welke gegevens een medewerker invoert, blijft de verantwoordelijkheid van de organisatie. Let ook op browsers waarin iemand tegelijk met een privé- en een werkaccount is ingelogd: één klik en de prompt gaat naar het verkeerde account.

Wat moet je niet delen met ChatGPT?

Deel alleen de gegevens die de taak nodig heeft. Deze informatie hoort zonder duidelijke grondslag en goedgekeurde dienst niet in een externe chatbot:

Zo houd je de prompt bruikbaar: voor veel taken heeft de chatbot die gegevens ook niet nodig. Vervang “Jan de Vries uit Utrecht” door “[KLANT]” of een fictieve naam en je krijgt dezelfde conceptmail terug.

Bij anonimiseren is de persoon daarna niet meer te herleiden. Bij pseudonimiseren kan de organisatie de koppeling nog terugleggen, waardoor de AVG van toepassing blijft. Meer over dat onderscheid staat op onze pagina over AVG-beveiliging.

Datalek via een AI-chatbot: het voorbeeld van de gemeente Eindhoven

In december 2025 maakte de gemeente Eindhoven bekend dat medewerkers bestanden met persoonsgegevens van inwoners en collega’s in openbare AI-chatbots hadden gezet. Een interne steekproef over de periode 23 september tot 23 oktober bracht onder meer cv’s, jeugdzorgdocumenten en interne verslagen aan het licht. De gemeente meldde het datalek op 23 oktober bij de AP en blokkeerde daarna alle openbare AI-websites, waaronder ChatGPT. Medewerkers gebruiken sindsdien Copilot binnen de beveiligde gemeenteomgeving.

Volgens de AP ontstaan zulke lekken vaak doordat medewerkers op eigen initiatief een gratis chatbot gebruiken. Voert een medewerker tegen de afspraken in persoonsgegevens in, dan is volgens de AP sprake van een datalek. Dat meld je in veel gevallen binnen 72 uur bij de AP, en soms ook aan de betrokkenen. Leg die route vast in je incident response plan, zodat vaststaat wie beoordeelt en meldt.

Wat is shadow AI?

Shadow AI is het gebruik van AI-tools buiten de goedgekeurde en beheerde omgeving van een organisatie. Denk aan een privéaccount voor ChatGPT, een chatbot die IT nooit heeft beoordeeld of een document dat via een eigen account naar een AI-dienst gaat.

Volgens het onderzoek Alert Online 2026 gebruikt 49 procent van de werknemers weleens een privé-AI-account voor het werk en legt 35 procent inhoudelijke werkproblemen voor aan een AI-tool. Shadow AI lijkt op shadow IT, met één verschil: via een prompt gaan tekst, broncode en persoonsgegevens in één handeling de organisatie uit.

Waarom ChatGPT blokkeren niet genoeg is

Een blokkade stopt één kanaal op beheerde werkplekken. Medewerkers wijken dan uit naar een andere chatbot, een persoonlijk account of hun eigen telefoon. Het NCSC noemt een algemeen verbod daarom weinig zinvol.

Organisaties die AI productief willen inzetten, kiezen meestal voor een gelaagde aanpak. Deze vier maatregelen vullen elkaar aan:

Welke mix past, hangt af van je dreigingsmodel en gegevensstromen. Een security assessment laat zien welke AI-tools al in gebruik zijn en welke data daarbij betrokken is. Voor CISO’s is dit een van de uitdagingen waar zicht op gedrag en controle op de gegevensstroom samenkomen.

Wat is AI DLP?

DLP staat voor data loss prevention: technologie die gevoelige gegevens herkent en voorkomt dat ze ongewenst de organisatie verlaten. AI DLP past dat toe op gegevens die gebruikers naar generatieve AI sturen. Afhankelijk van het product toont een control een waarschuwing, blokkeert verzending, verwijdert gevoelige delen of registreert een gebeurtenis.

Bij AI-gebruik via de browser ligt het controlepunt in de browser zelf. Daar stelt de medewerker de prompt samen, en daar kan een control ingrijpen voordat de gegevens de AI-dienst bereiken.

AI-beleid opstellen in zes stappen

Een werkbaar AI-beleid beschrijft welke tools mogen, welke gegevens daarin mogen en hoe je dat controleert. Deze volgorde houdt het praktisch:

1. Breng het werkelijke AI-gebruik in kaart. Kijk naar ingekochte tools, browsergebruik en persoonlijke accounts.
2. Bepaal welke gegevens niet naar externe AI gaan. Denk aan persoonsgegevens, klantinformatie, credentials en vertrouwelijke broncode. Een risicoanalyse informatiebeveiliging helpt bij die afweging.
3. Wijs goedgekeurde diensten en accounttypen aan. Geef medewerkers een toegestane route, bijvoorbeeld ChatGPT Business of Copilot met het werkaccount.
4. Train medewerkers in AI-geletterdheid. Sinds 2 februari 2025 vraagt de AI Act organisaties die AI-systemen gebruiken om te werken aan de AI-geletterdheid van hun personeel. Sinds de wijziging van juli 2026 schrijft de wet daarbij geen bepaald niveau meer voor. Een security awareness training met een AI-module past daarbij.
5. Dwing de belangrijkste regels technisch af. Gebruik DLP, endpointcontrols of promptcontrole in de browser.
6. Monitor gericht en koppel incidenten aan bestaande processen. Verzamel de securitymetadata die je nodig hebt en behandel ongewenst gedeelde gegevens via je incidentproces.

Hoe RedactPrompt prompts controleert vóór verzending

RedactPrompt is een browserextensie die gevoelige gegevens in AI-prompts herkent voordat ze worden verstuurd. De extensie werkt in Chrome, Edge en andere Chromium-browsers zoals Brave en Arc, en ondersteunt ChatGPT, Microsoft Copilot, Google Gemini en Claude. Detectie en redactie vinden lokaal in de browser plaats.

Herkent de extensie een gevoelig gegeven, dan kan de gebruiker de prompt annuleren of de gevoelige delen laten redigeren of pseudonimiseren. Bij pseudonimiseren vervangt RedactPrompt bijvoorbeeld een echte naam en IBAN door fictieve varianten. Binnen één gesprek krijgt dezelfde invoer steeds hetzelfde pseudoniem, zodat het antwoord van de chatbot bruikbaar blijft.

De patronen werken in het Nederlands en het Engels.

Functiebeheer per chatbot

Beheerders bepalen per chatbot wat is toegestaan. Zo sta je de zakelijke versie van ChatGPT toe en blokkeer je de gratis variant. Ook bestanduploads, het delen van chats en AI-zoeken zijn per chatbot uit te zetten, zonder de hele dienst te blokkeren. Daarmee dwing je de keuze uit de versievergelijking hierboven technisch af.

Inzicht zonder promptinhoud centraal op te slaan

Volledige promptlogging geeft veel context en creëert tegelijk een nieuwe centrale dataset met vertrouwelijke informatie. RedactPrompt stuurt met een organisatie-abonnement alleen metadata naar het dashboard: het type detectie, het tijdstip en de gebruikte chatbot. Volgens de leverancier gaat de inhoud van prompts nooit mee. Het dashboard toont onder meer actieve gebruikers, detecties en blokkades per chatbot en per afdeling.

Een systeem dat gedrag van medewerkers kan volgen, valt in Nederland meestal onder het instemmingsrecht van de ondernemingsraad. Betrek de OR daarom vroeg bij de uitrol.

Uitrol en prijs

Voor individuele gebruikers is de extensie gratis en werkt zonder account. Organisaties krijgen een dashboard, centraal beleid, SSO en uitrol via Intune of Jamf. Een uitrol duurt volgens RedactPrompt doorgaans één tot drie dagen.

De eerste 30 dagen zijn gratis. Daarna betaal je per medewerker in dienst, in schijven: € 6 per maand voor de eerste 25 medewerkers, aflopend tot € 1 vanaf medewerker 501, met een minimum van € 120 per maand. Voor 100 medewerkers komt dat bij jaarbetaling op € 475 per maand, exclusief btw.

Welke risico’s RedactPrompt afdekt en welke daarbuiten vallen

RedactPrompt richt zich op onbedoelde gegevensdeling via AI-chatbots in de browser. Denk aan een medewerker die een klantmail laat herschrijven met naam en adres erin, of een developer die een foutmelding kopieert waarin ongemerkt een API-key staat.

Voor andere kanalen zijn aanvullende controls nodig: e-mail, SaaS-applicaties, endpoints, desktop-apps van AI-diensten, mobiele apparaten, MCP-verkeer en AI-agents. Ook prompt injection, onjuiste AI-output en de juridische beoordeling van een AI-leverancier vallen buiten promptredactie. Firefox en Safari worden nog niet ondersteund.

Zoek je één DLP-beleid over al die kanalen, dan ligt een breder platform zoals Microsoft Purview, Nightfall, Harmonic Security, Prompt Security of Strac meer voor de hand.

Past RedactPrompt bij jouw organisatie?

RedactPrompt past wanneer de meeste van deze punten op jouw organisatie van toepassing zijn:

• Medewerkers gebruiken AI-chatbots vooral via de browser op beheerde werkplekken met Chrome of Edge.
• Je wilt zakelijke AI-accounts toestaan en gratis varianten weren, zonder alles te blokkeren.
• Je wilt zien welke gegevens in prompts terechtkomen, zonder de inhoud van prompts centraal op te slaan.
• Je werkt veel met Nederlandse gegevens zoals BSN, IBAN en KvK-nummers.

Wil je hetzelfde beleid ook afdwingen in e-mail, SaaS, endpoints en op mobiele apparaten, bekijk dan daarnaast een breder DLP-platform.

Veelgestelde vragen over ChatGPT, AVG en AI DLP