Cloud Security

Gedeelde verantwoordelijkheid

Cloud security: wat jij regelt en wat de provider doet

Bij clouddiensten beveiligt de aanbieder het platform: datacenters, hardware en de dienst zelf. Alles daarboven blijft jouw werk. Instellingen, toegangsrechten, gedeelde bestanden, gekoppelde apps en het bewaren van gegevens vallen onder jouw verantwoordelijkheid. Vrijwel elk cloudincident ontstaat in die bovenste laag. Twijfel je tussen cloud en eigen hardware, dan helpt de gids server kopen bij die afweging.

Waar het meestal misgaat

Vier terugkerende punten. Beheeraccounts zonder sterke inlog, waardoor één gestolen wachtwoord volstaat. Verouderde aanmeldmethoden die multifactorauthenticatie omzeilen en vaak nog aan staan. Gedeelde links zonder vervaldatum, waarmee bestanden jaren later nog openbaar staan. Gekoppelde apps die een gebruiker ooit toestemming gaf om mail te lezen, en die toestemming behouden ook nadat het wachtwoord is gewijzigd.

Dat laatste punt verklaart waarom een account na herstel opnieuw wordt misbruikt. Loop bij een incident altijd de verleende toestemmingen na. Zie datalek melden.

Toepassing

Aandachtspunten per omgeving

Mkb en zakelijke dienstverlening

Microsoft 365 of Google Workspace staat na oplevering vaak ruim ingesteld. Externe deling, gastaccounts en doorstuurregels naar privéadressen zijn de eerste dingen om na te lopen.

Industrie en productie

Koppelingen tussen cloudapplicaties en productiesystemen lopen vaak via technische accounts zonder eigenaar. Leg vast wie ze beheert en wanneer sleutels worden vervangen.

E-commerce en platforms

Toegangssleutels in code of in een openbare repository blijven een veelvoorkomende oorzaak. Scan je code op sleutels en vervang ze periodiek.

Zorg en onderwijs

Gevoelige gegevens vragen om beperkte deling en om vastgelegde bewaartermijnen. Controleer waar gegevens fysiek staan en wie er beheertoegang heeft.

Overheid

De baseline stelt eisen aan logging, toegang en dataresidentie. Vraag bij aanbesteding naar de opslaglocatie en naar de vestigingsplaats van beheerders.

Financiële dienstverlening

DORA vraagt om zicht op kritieke ICT-leveranciers en om afspraken over uitwijk. Cloudcontracten horen daarom in het leveranciersregister.

Instellingen

Vier maatregelen met het meeste effect

Voorwaardelijke toegang

Toegang koppelen aan een beheerd apparaat en een sterke inlogmethode. Blokkeer daarbij verouderde aanmeldprotocollen die geen tweede stap ondersteunen.

Toestemmingen voor apps beperken

Laat gebruikers geen apps zelf koppelen aan bedrijfsgegevens. Beoordeel bestaande koppelingen periodiek en trek ongebruikte toestemmingen in.

Logging aanzetten en bewaren

Het auditlogboek staat niet altijd standaard aan, en de bewaartermijn is vaak korter dan je onderzoek vraagt. Controleer beide voordat je het nodig hebt.

Back-up van clouddata

Een cloudaanbieder herstelt geen bestanden die jij hebt verwijderd nadat de bewaartermijn verstreek. De prullenbak van je clouddienst is geen back-up.

Zicht

Wat je periodiek nakijkt

Zet een vast kwartaalmoment neer voor zes controles: accounts met beheerrechten, gastaccounts die niet meer actief zijn, bestanden die openbaar gedeeld staan, gekoppelde apps met verregaande rechten, doorstuurregels in mailboxen, en aanmeldingen die zonder tweede stap slaagden.

Werk je met infrastructuurdiensten, voeg dan opslagbuckets zonder afscherming en technische accounts met te ruime rechten toe aan die lijst. Toets de uitkomst tegen je risicoanalyse.

Aanpak

Cloudomgeving op orde brengen

1

Inventariseren wat er draait

Breng in kaart welke clouddiensten in gebruik zijn, ook de abonnementen die afdelingen zelf hebben afgesloten. Die laatste categorie valt buiten elk beleid.

2

Instellingen tegen een norm leggen

Vergelijk je configuratie met een openbare basislijn en noteer per afwijking of die bewust is. Zo krijg je een werklijst in plaats van een gevoel.

3

Toegang aanscherpen

Beheerrechten terugbrengen tot wie ze nodig heeft, sterke inlog afdwingen en gastaccounts een vervaldatum geven.

4

Bewaken en herhalen

Instellingen schuiven mee met updates van de aanbieder. Controleer periodiek en laat afwijkingen automatisch melden.

Contract

Wat je met een cloudleverancier vastlegt

Naast prijs en functionaliteit horen vijf punten in het contract: waar gegevens worden opgeslagen en vanuit welk land beheer plaatsvindt, binnen welke termijn de leverancier een incident meldt, welke logging je zelf kunt opvragen, hoe je gegevens eruit krijgt bij beëindiging, en welke certificering of auditrapportage de leverancier jaarlijks levert.

Voor verwerkingen met persoonsgegevens komt daar een verwerkersovereenkomst bij. Zie AVG en beveiliging voor de punten die daarin horen te staan.

Aannames

Waarom de cloud niet vanzelf veilig is

De aanbieder regelt het. Die belofte geldt voor het platform. Instellingen, rechten en gedeelde bestanden blijven jouw verantwoordelijkheid, en daar ontstaat het merendeel van de incidenten.

Onze data staat veilig, want er is nooit iets gebeurd. Zonder ingeschakelde logging weet je dat niet. Ontbrekende logging betekent geen zekerheid, geen bewijs van rust.

Een aanval is zichtbaar. Een overgenomen account leest weken mee zonder iets te wijzigen. De signalen daarvoor staan beschreven bij datalekken en SOC monitoring.